Khi bàn về năng lực dẫn dắt đội bóng của Kobe, có hai thái cực phổ biến nhất: một bên cho rằng anh đã giành 5 chức vô địch, là hậu vệ ghi điểm vĩ đại thứ hai lịch sử; bên kia lại cho rằng nếu không có O'Neal và Gasol, Kobe thậm chí không thể vượt qua vòng một playoffs.
Vậy khi O'Neal và Gasol thực sự vắng mặt, Kobe đã dẫn dắt đội bóng đạt thành tích như thế nào?
Cần nói rõ trước, phần O'Neal chọn các mùa giải từ 99/00 đến 03/04, tức năm mùa tranh chức vô địch sau khi Kobe đã trở thành cầu thủ đá chính ổn định. Nếu tính cả giai đoạn tân binh, sẽ lẫn vào rất nhiều trận Kobe vào sân từ ghế dự bị, khi đó anh chưa thể được coi là người dẫn dắt đội. Phần Gasol thì tính từ khi anh chính thức gia nhập Lakers vào tháng 2/2008.
Trong năm mùa tranh chức vô địch, Kobe đã ra sân tổng cộng 48 trận mùa giải chính mà O'Neal vắng mặt, thành tích của Lakers chỉ là 23 thắng 25 thua, tỷ lệ thắng 47,9%. Kobe trung bình ghi 29,6 điểm, 7,1 rebound, 5,3 kiến tạo và 1,8 cướp bóng mỗi trận, tỷ lệ ném trúng 44,1%, tỷ lệ ba điểm 33,1%.
Xét về số liệu cá nhân, khả năng ghi điểm sở trường nhất của Kobe vẫn không có vấn đề gì. Cùng giai đoạn đó, khi ra sân cùng O'Neal, anh trung bình ghi 26,2 điểm, 6 rebound và 5,3 kiến tạo mỗi trận; khi O'Neal vắng mặt, điểm số tăng 3,4 điểm, số rebound cũng tăng rõ rệt. Nhưng vấn đề là số lần dứt điểm tăng lên còn hiệu suất lại giảm, tỷ lệ thắng của Lakers cũng rơi xuống dưới 50%.
Điển hình nhất là mùa 02/03. Trong 15 trận vắng O'Neal, Kobe trung bình ghi tới 32,3 điểm, 8,3 rebound và 5,8 kiến tạo, nhưng Lakers chỉ thắng 5 thua 10. Ngược lại, từ mùa 99/00 đến 03/04, khi O'Neal thi đấu mà thiếu Kobe, Lakers thắng 31 thua 10, O'Neal trung bình đóng góp 29,3 điểm, 11,9 rebound và 3,5 kiến tạo.
Điều này thực ra cũng phản ánh rằng trong thời kỳ ba lần vô địch liên tiếp, O'Neal là cầu thủ khó thay thế hơn. Tất nhiên, khi đó O'Neal đang ở giai đoạn đỉnh cao nhất sự nghiệp, còn Kobe mới chỉ từ 21 đến 25 tuổi, các cầu thủ vai trò của Lakers cũng cơ bản được xây dựng xoay quanh O'Neal.
Còn thời kỳ Gasol thì sao?
Từ khi Gasol gia nhập Lakers đến hết mùa 13/14, có tổng cộng 59 trận mùa giải chính Kobe ra sân còn Gasol vắng mặt, Lakers thắng 35 thua 24, tỷ lệ thắng 59,3%. Trong đó mùa 07/08 thắng 6 thua 4, từ mùa 08/09 đến 12/13 tổng cộng thắng 29 thua 20.
Mùa 09/10, Gasol vắng 17 trận, Kobe dẫn dắt đội thắng 11 thua 6, trung bình ghi 27,4 điểm, 4,4 rebound và 3,2 kiến tạo, tỷ lệ ném trúng 44,7%, tỷ lệ ba điểm 23,9%; mùa 12/13, Gasol vắng 31 trận, Kobe dẫn dắt đội thắng 17 thua 14, trung bình ghi 27,9 điểm, 5,4 rebound và 6 kiến tạo, tỷ lệ ném trúng 47,3%, tỷ lệ ba điểm 36,5%.
So với thời trẻ, Kobe trưởng thành hiểu cách kiểm soát trận đấu hơn, cũng có một đội hình được xây dựng dành cho anh, tỷ lệ thắng cũng cao hơn thời trẻ. Tuy nhiên, khi Gasol và Kobe cùng ra sân, thành tích của Lakers là 246 thắng 111 thua, tỷ lệ thắng đạt 68,9%, cao hơn gần 10 điểm phần trăm so với khi Gasol vắng mặt. Không khó để nhận ra, Kobe cùng O'Neal hoặc Gasol có thể tạo ra hiệu quả 1+1>2, nhưng nếu chỉ có một mình anh thì rất khó đưa đội bóng lên tầm vô địch.
Điều thực sự phản ánh giới hạn của đội bóng khi Kobe thiếu một ngôi sao khu vực trong, thực ra là giai đoạn từ mùa 04/05 đến 06/07.
Hãy nhìn vào ba mùa giải sau khi O'Neal rời đội và trước khi Gasol gia nhập: tức các mùa 04/05, 05/06, 06/07, thành tích của Lakers lần lượt là 34 thắng 48 thua, 45 thắng 37 thua và 42 thắng 40 thua, tổng cộng 121 thắng 125 thua. Năm đầu tiên không dự playoffs, hai năm sau dừng bước ở vòng một. Kobe lần lượt ghi trung bình 27,6 điểm, 35,4 điểm và 31,6 điểm mỗi trận, khả năng tấn công cá nhân đã đạt đỉnh, nhưng vẫn không thể thắng nổi một loạt series nào.
Nhìn tổng thể, câu trả lời đã rất rõ ràng: không có O'Neal và Gasol, Kobe vẫn có thể ghi rất nhiều điểm, cũng có năng lực đưa một đội hình bình thường vào playoffs, nhưng nếu muốn tiến xa hơn, anh thực sự cần O'Neal và Gasol.